{"id":19805,"date":"2022-02-01T15:02:44","date_gmt":"2022-02-01T15:02:44","guid":{"rendered":"https:\/\/www.agrimprove.com\/oxidative-stressors-what-is-the-difference-between-mycotoxins-and-endotoxins\/"},"modified":"2026-03-31T09:23:45","modified_gmt":"2026-03-31T09:23:45","slug":"czynniki-wywolujace-stres-oksydacyjny-mikotoksyny-i-endotoksyny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/czynniki-wywolujace-stres-oksydacyjny-mikotoksyny-i-endotoksyny\/","title":{"rendered":"Czynniki wywo\u0142uj\u0105ce stres oksydacyjny: Mikotoksyny i endotoksyny"},"content":{"rendered":"\n

Napisane przez Josep Garcia-Sirera, Category Specialist Toxinbinders<\/p>\n\n\n\n

Mikotoksyny i endotoksyny s\u0105 naturalnie wyst\u0119puj\u0105cymi toksynami stanowi\u0105cymi powa\u017cne zagro\u017cenie dla produkcji zwierz\u0119cej. Wiele niebezpiecznych objaw\u00f3w takich jak nieszczelno\u015b\u0107 jelit, zmiany w jamie ustnej, uszkodzone kosmki – jest zwi\u0105zanych ze zdolno\u015bci\u0105 toksyn do wywo\u0142ywania stresu oksydacyjnego u zwierz\u0105t, co negatywnie wp\u0142ywa na wydajno\u015b\u0107 i zdrowie.<\/p>\n\n\n\n

R\u00f3\u017cne rodzaje toksyn<\/span><\/h2>\n\n\n\n

Mikotoksyny s\u0105 zwi\u0105zkami toksycznymi naturalnie wytwarzanymi przez niekt\u00f3re rodzaje ple\u015bni (grzyb\u00f3w). Rozw\u00f3j ple\u015bni wyst\u0119puje zazwyczaj w ciep\u0142ych i wilgotnych warunkach. Mo\u017cna je znale\u017a\u0107 w samej paszy, rozwijaj\u0105 si\u0119 przed lub po zbiorach a tak\u017ce tworz\u0105 si\u0119 podczas przechowywania. Grzyby ple\u015bniowe rosn\u0105 na wielu \u015brodkach spo\u017cywczych – takich jak zbo\u017ca, suszone owoce, orzechy i przyprawy – a gdy s\u0105 nara\u017cone na dzia\u0142anie czynnik\u00f3w zewn\u0119trznych, mog\u0105 wytwarza\u0107 wt\u00f3rne metabolity zwane mikotoksynami. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 mikotoksyn jest stabilna chemicznie i mo\u017ce przetrwa\u0107 proces przetwarzania \u017cywno\u015bci. Og\u00f3lnie znane objawy zara\u017cenia mikotoksynami u zwierz\u0105t gospodarskich to wymioty, zmniejszone spo\u017cycie paszy, obni\u017cony wzrost, obni\u017cona odporno\u015b\u0107, problemy z p\u0142odno\u015bci\u0105 i zwi\u0119kszona \u015bmiertelno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Endotoksyny to lipopolisacharydy (LPS), kt\u00f3re s\u0105 sk\u0142adnikami strukturalnymi bakterii Gram-ujemnych. Stanowi\u0105 one cz\u0119\u015b\u0107 b\u0142ony zewn\u0119trznej i s\u0105 uwalniane g\u0142\u00f3wnie wtedy, gdy bakterie ulegaj\u0105 procesowi lizy – \u015bciana kom\u00f3rkowa ulega rozpadowi – w wyniku dzia\u0142ania antybiotyk\u00f3w lub odpowiedzi immunologicznej. LPS sk\u0142ada si\u0119 z trzech element\u00f3w (Rysunek 1): Lipid A (sk\u0142adnik hydrofobowy, kt\u00f3ry s\u0142u\u017cy jako kotwica, gdy bakteria atakuje kom\u00f3rk\u0119 gospodarza), rdze\u0144 ang. core (oligosacharyd) oraz O-antygen (sk\u0142adnik hydrofilowy wystaj\u0105cy do przestrzeni zewn\u0105trzkom\u00f3rkowej nienaruszonych kom\u00f3rek bakterii). Badania wykaza\u0142y, \u017ce lipid A jest odpowiedzialny za wi\u0119kszo\u015b\u0107 schorze\u0144 powodowanych przez endotoksyny. Powszechne objawy dzia\u0142ania endotoksyn obejmuj\u0105 reakcj\u0119 zapaln\u0105 prowadz\u0105c\u0105 do gor\u0105czki i biegunki.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Rysunek 1. Struktura LPS<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Mechanizmy dzia\u0142ania<\/span><\/h2>\n\n\n\n

Po spo\u017cyciu paszy ska\u017conej mikotoksynami, przew\u00f3d pokarmowy to pierwsze miejsce, kt\u00f3re jest nara\u017cone na ich oddzia\u0142ywanie. Wp\u0142yw mikotoksyn na kom\u00f3rki nab\u0142onka powoduje zmienion\u0105 produkcj\u0119 \u015bluzu, zmienion\u0105 produkcj\u0119 cytokin, zmniejszon\u0105 proliferacj\u0119 kom\u00f3rek i zaburzon\u0105 funkcj\u0119 bariery jelitowej. Po przej\u015bciu przez kom\u00f3rki nab\u0142onka mikotoksyny s\u0105 wch\u0142aniane przez krew i transportowane do w\u0105troby. W w\u0105trobie s\u0105 one metabolizowane do metabolit\u00f3w wt\u00f3rnych. Na przyk\u0142ad, aflatoksyna B1 jest przekszta\u0142cana w aflatoksyn\u0119 M1, a zearalenon (ZEA) jest zwykle przekszta\u0142cany w \u03b1-ZEA i \u03b2-ZEA. W w\u0105trobie mikotoksyny s\u0105 dalej metabolizowane. Na przyk\u0142ad \u03b1-ZEA jest 100 razy bardziej toksyczny ni\u017c jego pierwotna forma. Po przej\u015bciu przez w\u0105trob\u0119 mikotoksyny s\u0105 rozprowadzane po ca\u0142ym organizmie, wp\u0142ywaj\u0105c na uk\u0142ad odporno\u015bciowy i wszystkie narz\u0105dy.<\/p>\n\n\n\n

Endotoksyny zwykle nie s\u0105 obecne w paszy, ale s\u0105 produkowane w przewodzie pokarmowym w przypadku nadmiernego wzrostu bakterii gram-ujemnych. Fizjologiczne dzia\u0142ania LPS s\u0105 wywo\u0142ywane g\u0142\u00f3wnie przez sk\u0142adnik lipidowy A LPS. Lipid A jest silnym modyfikatorem odpowiedzi biologicznej, kt\u00f3ry mo\u017ce stymulowa\u0107 uk\u0142ad odporno\u015bciowy ssak\u00f3w. LPS stymuluj\u0105 miejscowy lub og\u00f3lnoustrojowy stan zapalny poprzez aktywacj\u0119 receptor\u00f3w. Dodatkowo, LPS i zwi\u0105zany z nim stan zapalny mog\u0105 regulowa\u0107 funkcj\u0119 nab\u0142onka jelitowego poprzez zmian\u0119 integralno\u015bci bariery nab\u0142onkowej, jak r\u00f3wnie\u017c transportu i wykorzystania sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych.<\/p>\n\n\n\n

Indukcja stresu oksydacyjnego<\/span><\/h2>\n\n\n\n

Szkodliwe dzia\u0142anie zar\u00f3wno endotoksyn, jak i mikotoksyn ma pewne wsp\u00f3lne elementy. Jednym z nich jest wywo\u0142ywanie stresu oksydacyjnego. W normalnych warunkach, wolne rodniki lub „reaktywne formy tlenu” (ROS) s\u0105 wytwarzane jako cz\u0119\u015b\u0107 standardowego procesu metabolicznego. Te wysoce niestabilne i chemicznie reaktywne cz\u0105steczki s\u0105 szybko eliminowane przez naturalny system antyoksydacyjny w celu unikni\u0119cia potencjalnych szk\u00f3d w organizmie. Jednak w przypadku ekspozycji na mikotoksyny i\/lub endotoksyny, st\u0119\u017cenie kom\u00f3rkowych ROS przekracza poziom naturalnie wyst\u0119puj\u0105cych antyoksydant\u00f3w, co powoduje stres oksydacyjny. Nadmiar ROS wywo\u0142uje szkodliw\u0105 reakcj\u0119 \u0142a\u0144cuchow\u0105, powoduj\u0105c zniszczenie kwas\u00f3w nukleinowych, bia\u0142ek i lipid\u00f3w. Poniewa\u017c te sk\u0142adniki s\u0105 podstawowymi moleku\u0142ami dla wszystkich proces\u00f3w metabolicznych, ROS bezpo\u015brednio wp\u0142ywaj\u0105 na \u017cywotno\u015b\u0107 kom\u00f3rek, zdrowie zwierz\u0105t i ich wydajno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Stres oksydacyjny u zwierz\u0105t mo\u017ce by\u0107 okre\u015blany przy u\u017cyciu r\u00f3\u017cnych parametr\u00f3w, takich jak czas po\u0142owicznej hemolizy kom\u00f3rek krwi (HT50), poziom glutationu (GSH), poziom peroksydazy glutationowej (GSH-Px), poziom dialdehydu malonowego (MDA) lub aktywno\u015b\u0107 dysmutazy ponadtlenkowej (SOD). Tabela 1 pokazuje wp\u0142yw poziomu stresu oksydacyjnego wywo\u0142anego przez mikotoksyny u prosi\u0105t. Jak wskazuj\u0105 r\u00f3\u017cne parametry krwi, prosi\u0119ta nara\u017cone na maksymalny dozwolony w UE poziom zanieczyszczenia paszy DON (0,9 ppm) do\u015bwiadcza\u0142y wi\u0119kszego stresu oksydacyjnego. Te wy\u017csze poziomy stresu oksydacyjnego skutkowa\u0142y ni\u017cszym pobraniem paszy i zmniejszon\u0105 wydajno\u015bci\u0105 wzrostu – negatywnie wp\u0142ywaj\u0105c na rentowno\u015b\u0107 produkcji.<\/p>\n\n\n\n

<\/td>Kontrola negatywna<\/td>0,9 ppm DON<\/td><\/tr>
HT 50<\/sub>(min)*.<\/td>90.92<\/td>87.51 (-3.8%)<\/td><\/tr>
GSH-Px, U\/mg bia\u0142ka**<\/td>6.26<\/td>6.62 (+5.8%)<\/td><\/tr>
MDA, nmol\/g bia\u0142ka***<\/td>41.75<\/td>44.86 (+7.4%)<\/td><\/tr><\/tbody><\/table>
Tabela 1: Wp\u0142yw mikotoksyn na poziom stresu oksydacyjnego u prosi\u0105t (Centrum Badawcze Agrifirm, Holandia)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

* HT50 to czas wymagany do zniszczenia lub rozerwania 50% kom\u00f3rek krwi nara\u017conych na atak wolnych rodnik\u00f3w, mierzony testem KRL. Ni\u017cszy HT50 wskazuje, \u017ce kom\u00f3rki krwi by\u0142y nara\u017cone na wy\u017cszy poziom stresu oksydacyjnego.
** MDA we krwi jest produktem ko\u0144cowym peroksydacji lipid\u00f3w. Wy\u017csze warto\u015bci MDA we krwi wskazuj\u0105 na wi\u0119kszy stres oksydacyjny.
*** W swojej zredukowanej formie glutation mo\u017ce neutralizowa\u0107 wolne rodniki, przekszta\u0142caj\u0105c si\u0119 w jego form\u0119 utlenion\u0105. Im wy\u017cszy stosunek „glutationu utlenionego do glutationu ca\u0142kowitego”, tym wi\u0119kszy stres oksydacyjny, na kt\u00f3ry nara\u017cone by\u0142o zwierz\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Podobny wp\u0142yw na stres oksydacyjny wykazano w tabeli 2. Podanie LPS spowodowa\u0142o obni\u017cenie aktywno\u015bci SOD i GSH- Px w jelicie czczym \u015bwi\u0144. Zaobserwowano istotnie wi\u0119ksz\u0105 (P < 0,05) zawarto\u015b\u0107 MDA w b\u0142onie \u015bluzowej jelita w grupie LPS w por\u00f3wnaniu z grup\u0105 kontroln\u0105.<\/p>\n\n\n\n

<\/td>Kontrola<\/td>LPS                       <\/td><\/tr>
SOD, U\/mg bia\u0142ka*<\/td>95.85 +3.13a<\/sup><\/td>63.12 + 2.97b<\/sup><\/td><\/tr>
GSH-Px, U\/mg bia\u0142ka**<\/td>72.11 + 3.51a<\/sup><\/td>53.99 + 3.26b<\/sup><\/td><\/tr>
MDA, nmol\/g bia\u0142ka***<\/td>0.95 + 0.16a<\/sup><\/td>1.51 + 0.25b<\/sup><\/td><\/tr><\/tbody><\/table>
Table 2. Wp\u0142yw iniekcji LPS na aktywno\u015b\u0107 enzym\u00f3w antyoksydacyjnych i zawarto\u015b\u0107 MDA w b\u0142onie \u015bluzowej jelita czczego prosi\u0105t (Chin i in., 2006)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

a,b R\u00f3\u017cne litery w jednym rz\u0119dzie oznaczaj\u0105 r\u00f3\u017cnice istotne statystycznie (P<0.001).
* SOD (dysmutaza ponadtlenkowa) jest enzymem antyoksydacyjnym odpowiedzialnym za rozpad rodnik\u00f3w ponadtlenkowych na tlen i nadtlenek wodoru. Ni\u017csze warto\u015bci SOD wskazuj\u0105 na ni\u017csz\u0105 zdolno\u015b\u0107 antyoksydacyjn\u0105.
** GSH-Px (peroksydaza glutationowa) jest odpowiedzialna za redukcj\u0119 nadtlenku wodoru do wody i tlenu. Ni\u017csze warto\u015bci tego enzymu oznaczaj\u0105 ni\u017csz\u0105 aktywno\u015b\u0107 antyoksydacyjn\u0105.
*** MDA w b\u0142onie \u015bluzowej jelita grubego jest ko\u0144cowym produktem peroksydacji lipid\u00f3w. Wy\u017csze warto\u015bci MDA wskazuj\u0105 na wi\u0119kszy stres oksydacyjny.<\/p>\n\n\n\n

Funkcja bariery jelitowej<\/span><\/h2>\n\n\n\n

Po tym jak mikotoksyny i endotoksyny wejd\u0105 w kontakt z kom\u00f3rkami nab\u0142onka lub zostan\u0105 wch\u0142oni\u0119te, przew\u00f3d pokarmowy jest w znacznym stopniu nara\u017cony na indukcj\u0119 stresu oksydacyjnego. Opr\u00f3cz negatywnego wp\u0142ywu na wszystkie procesy kom\u00f3rkowe, stres oksydacyjny ma ogromny wp\u0142yw na funkcjonowanie bariery jelitowej (rysunek 2). Bariera jelitowa jest zbudowana z warstwy kom\u00f3rek nab\u0142onkowych pokrytych \u015bluzem. Bia\u0142ka \u015bcis\u0142ego po\u0142\u0105czenia tworz\u0105 fizyczn\u0105 barier\u0119 pomi\u0119dzy dwoma s\u0105siaduj\u0105cymi kom\u00f3rkami nab\u0142onka, aby zapobiec paracelularnemu wch\u0142anianiu niepo\u017c\u0105danych substancji, takich jak toksyny lub patogeny. Pod wp\u0142ywem wolnych rodnik\u00f3w stres oksydacyjny uszkadza funkcj\u0119 bariery jelitowej poprzez modyfikacj\u0119 bia\u0142ek kom\u00f3rkowych; zjawisko to jest powszechnie okre\u015blane jako „nieszczelne jelito”. W badaniach ex vivo i in vitro, mierz\u0105cych przeznab\u0142onkowy op\u00f3r elektryczny (TEER), wykazano, \u017ce DON i fumonizyna B1 zwi\u0119kszaj\u0105 przepuszczalno\u015b\u0107 warstwy nab\u0142onka jelitowego \u015bwi\u0144 i drobiu. Upo\u015bledzona funkcja bariery jelitowej skutkuje zwi\u0119kszon\u0105 przepuszczalno\u015bci\u0105 dla toksyn, patogen\u00f3w i antygen\u00f3w zwi\u0105zanych z pasz\u0105. Je\u015bli chodzi o endotoksyny, Aschenbach i wsp. (2003), wykorzystali linie kom\u00f3rkowe nab\u0142onka jelitowego i doszli do wniosku, \u017ce nieprawid\u0142owy wzrost endotoksyn w \u015bwietle jelita indukuje apoptoz\u0119 kom\u00f3rek, co nast\u0119pnie zaburza bia\u0142ko \u015bcis\u0142ego po\u0142\u0105czenia zonula occludens-1, jak r\u00f3wnie\u017c zwi\u0119ksza produkcj\u0119 tlenku azotu, prowadz\u0105c do zwi\u0119kszonej przepuszczalno\u015bci b\u0142ony \u015bluzowej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Rysunek 2. Stres oksydacyjny skutkuje upo\u015bledzeniem funkcji bariery jelitowej<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Przeciwdzia\u0142anie toksynom<\/span><\/h2>\n\n\n\n

Kontrola mikotoksyn zaczyna si\u0119 na polu i w magazynie od kontroli jako\u015bci surowc\u00f3w. Jednak\u017ce, jak wykaza\u0142y liczne badania, zanieczyszczenie paszy mikotoksynami jest nieuniknione. Ponadto, system zarz\u0105dzania jako\u015bci\u0105 nie pozwala unikn\u0105\u0107 ryzyka zwi\u0105zanego z endotoksynami, kt\u00f3re s\u0105 naturalnie produkowane w przewodzie pokarmowym zwierz\u0105t. Dlatego, aby wesprze\u0107 zwierz\u0119 w radzeniu sobie z toksynami, potrzebna jest holistyczna strategia wi\u0105zania toksyn w celu zmniejszenia stresu oksydacyjnego i ochrony funkcji bariery jelitowej. Takie podej\u015bcie umo\u017cliwia producentom pasz i hodowcom unikni\u0119cie nadmiernego stresu oksydacyjnego spowodowanego przez miko- i endotoksyny, co skutkuje optymaln\u0105 wydajno\u015bci\u0105 i spokojem ducha.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\n \n
\n

Tw\u00f3j ekspert w dziedzinie Agrimprove<\/h2>\n

<\/p>\n <\/div>\n <\/div>\n

\n
\n
\n
\n
\n
Marc Intven<\/div>\n
Sales Manager<\/div>\n <\/div>\n
\n
\n \n \n \n \n <\/g>\n <\/svg>\n m.intven@nuscience.eu<\/a>\n \n \n \n \n \n \n <\/polyline>\n <\/line>\n <\/g>\n <\/g>\n <\/g>\n <\/g>\n <\/g>\n <\/svg>\n <\/div>\n \n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mikotoksyny i endotoksyny s\u0105 naturalnie wyst\u0119puj\u0105cymi toksynami stanowi\u0105cymi powa\u017cne zagro\u017cenie dla produkcji zwierz\u0119cej. <\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":17484,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[3947,3948],"tags":[],"class_list":["post-19805","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-expert-content-pl","category-news-pl"],"acf":[],"yoast_head":"\nCzynniki wywo\u0142uj\u0105ce stres oksydacyjny: Mikotoksyny i endotoksyny - Agrimprove<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Poznaj, czym s\u0105 mikotoksyny i endotoksyny, jak dzia\u0142aj\u0105 jako czynniki stresu oksydacyjnego oraz jaki mog\u0105 mie\u0107 wp\u0142yw na zdrowie zwierz\u0105t.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/czynniki-wywolujace-stres-oksydacyjny-mikotoksyny-i-endotoksyny\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Czynniki wywo\u0142uj\u0105ce stres oksydacyjny: Mikotoksyny i endotoksyny - Agrimprove\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Poznaj, czym s\u0105 mikotoksyny i endotoksyny, jak dzia\u0142aj\u0105 jako czynniki stresu oksydacyjnego oraz jaki mog\u0105 mie\u0107 wp\u0142yw na zdrowie zwierz\u0105t.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/czynniki-wywolujace-stres-oksydacyjny-mikotoksyny-i-endotoksyny\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Agrimprove\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Agrimprove-107026970835037\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-02-01T15:02:44+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-03-31T09:23:45+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.agrimprove.com\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/MicrosoftTeams-image-7.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Sofie Mattheeuws\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Sofie Mattheeuws\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/czynniki-wywolujace-stres-oksydacyjny-mikotoksyny-i-endotoksyny\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/czynniki-wywolujace-stres-oksydacyjny-mikotoksyny-i-endotoksyny\/\"},\"author\":{\"name\":\"Sofie Mattheeuws\",\"@id\":\"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/#\/schema\/person\/1c72510f45c741808466fc72a5c956a6\"},\"headline\":\"Czynniki wywo\u0142uj\u0105ce stres oksydacyjny: Mikotoksyny i endotoksyny\",\"datePublished\":\"2022-02-01T15:02:44+00:00\",\"dateModified\":\"2026-03-31T09:23:45+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/czynniki-wywolujace-stres-oksydacyjny-mikotoksyny-i-endotoksyny\/\"},\"wordCount\":1527,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/czynniki-wywolujace-stres-oksydacyjny-mikotoksyny-i-endotoksyny\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.agrimprove.com\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/MicrosoftTeams-image-7.jpg\",\"articleSection\":[\"Expert content\",\"News\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/czynniki-wywolujace-stres-oksydacyjny-mikotoksyny-i-endotoksyny\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/czynniki-wywolujace-stres-oksydacyjny-mikotoksyny-i-endotoksyny\/\",\"url\":\"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/czynniki-wywolujace-stres-oksydacyjny-mikotoksyny-i-endotoksyny\/\",\"name\":\"Czynniki wywo\u0142uj\u0105ce stres oksydacyjny: Mikotoksyny i endotoksyny - Agrimprove\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/czynniki-wywolujace-stres-oksydacyjny-mikotoksyny-i-endotoksyny\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/czynniki-wywolujace-stres-oksydacyjny-mikotoksyny-i-endotoksyny\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.agrimprove.com\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/MicrosoftTeams-image-7.jpg\",\"datePublished\":\"2022-02-01T15:02:44+00:00\",\"dateModified\":\"2026-03-31T09:23:45+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/#\/schema\/person\/1c72510f45c741808466fc72a5c956a6\"},\"description\":\"Poznaj, czym s\u0105 mikotoksyny i endotoksyny, jak dzia\u0142aj\u0105 jako czynniki stresu oksydacyjnego oraz jaki mog\u0105 mie\u0107 wp\u0142yw na zdrowie zwierz\u0105t.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/czynniki-wywolujace-stres-oksydacyjny-mikotoksyny-i-endotoksyny\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/czynniki-wywolujace-stres-oksydacyjny-mikotoksyny-i-endotoksyny\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/czynniki-wywolujace-stres-oksydacyjny-mikotoksyny-i-endotoksyny\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.agrimprove.com\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/MicrosoftTeams-image-7.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.agrimprove.com\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/MicrosoftTeams-image-7.jpg\",\"width\":1200,\"height\":1200},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/czynniki-wywolujace-stres-oksydacyjny-mikotoksyny-i-endotoksyny\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Czynniki wywo\u0142uj\u0105ce stres oksydacyjny: Mikotoksyny i endotoksyny\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/\",\"name\":\"Agrimprove\",\"description\":\"We farm ideas\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/#\/schema\/person\/1c72510f45c741808466fc72a5c956a6\",\"name\":\"Sofie Mattheeuws\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bcb20de694e79b4b3605aada44bec770d282e310a4382c7cdffaf21116feae1c?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bcb20de694e79b4b3605aada44bec770d282e310a4382c7cdffaf21116feae1c?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Sofie Mattheeuws\"},\"url\":\"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/author\/sofie\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Czynniki wywo\u0142uj\u0105ce stres oksydacyjny: Mikotoksyny i endotoksyny - Agrimprove","description":"Poznaj, czym s\u0105 mikotoksyny i endotoksyny, jak dzia\u0142aj\u0105 jako czynniki stresu oksydacyjnego oraz jaki mog\u0105 mie\u0107 wp\u0142yw na zdrowie zwierz\u0105t.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/czynniki-wywolujace-stres-oksydacyjny-mikotoksyny-i-endotoksyny\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Czynniki wywo\u0142uj\u0105ce stres oksydacyjny: Mikotoksyny i endotoksyny - Agrimprove","og_description":"Poznaj, czym s\u0105 mikotoksyny i endotoksyny, jak dzia\u0142aj\u0105 jako czynniki stresu oksydacyjnego oraz jaki mog\u0105 mie\u0107 wp\u0142yw na zdrowie zwierz\u0105t.","og_url":"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/czynniki-wywolujace-stres-oksydacyjny-mikotoksyny-i-endotoksyny\/","og_site_name":"Agrimprove","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Agrimprove-107026970835037","article_published_time":"2022-02-01T15:02:44+00:00","article_modified_time":"2026-03-31T09:23:45+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":1200,"url":"https:\/\/www.agrimprove.com\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/MicrosoftTeams-image-7.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Sofie Mattheeuws","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Sofie Mattheeuws","Szacowany czas czytania":"7 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/czynniki-wywolujace-stres-oksydacyjny-mikotoksyny-i-endotoksyny\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/czynniki-wywolujace-stres-oksydacyjny-mikotoksyny-i-endotoksyny\/"},"author":{"name":"Sofie Mattheeuws","@id":"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/#\/schema\/person\/1c72510f45c741808466fc72a5c956a6"},"headline":"Czynniki wywo\u0142uj\u0105ce stres oksydacyjny: Mikotoksyny i endotoksyny","datePublished":"2022-02-01T15:02:44+00:00","dateModified":"2026-03-31T09:23:45+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/czynniki-wywolujace-stres-oksydacyjny-mikotoksyny-i-endotoksyny\/"},"wordCount":1527,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/czynniki-wywolujace-stres-oksydacyjny-mikotoksyny-i-endotoksyny\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.agrimprove.com\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/MicrosoftTeams-image-7.jpg","articleSection":["Expert content","News"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/czynniki-wywolujace-stres-oksydacyjny-mikotoksyny-i-endotoksyny\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/czynniki-wywolujace-stres-oksydacyjny-mikotoksyny-i-endotoksyny\/","url":"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/czynniki-wywolujace-stres-oksydacyjny-mikotoksyny-i-endotoksyny\/","name":"Czynniki wywo\u0142uj\u0105ce stres oksydacyjny: Mikotoksyny i endotoksyny - Agrimprove","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/czynniki-wywolujace-stres-oksydacyjny-mikotoksyny-i-endotoksyny\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/czynniki-wywolujace-stres-oksydacyjny-mikotoksyny-i-endotoksyny\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.agrimprove.com\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/MicrosoftTeams-image-7.jpg","datePublished":"2022-02-01T15:02:44+00:00","dateModified":"2026-03-31T09:23:45+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/#\/schema\/person\/1c72510f45c741808466fc72a5c956a6"},"description":"Poznaj, czym s\u0105 mikotoksyny i endotoksyny, jak dzia\u0142aj\u0105 jako czynniki stresu oksydacyjnego oraz jaki mog\u0105 mie\u0107 wp\u0142yw na zdrowie zwierz\u0105t.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/czynniki-wywolujace-stres-oksydacyjny-mikotoksyny-i-endotoksyny\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/czynniki-wywolujace-stres-oksydacyjny-mikotoksyny-i-endotoksyny\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/czynniki-wywolujace-stres-oksydacyjny-mikotoksyny-i-endotoksyny\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.agrimprove.com\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/MicrosoftTeams-image-7.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.agrimprove.com\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/MicrosoftTeams-image-7.jpg","width":1200,"height":1200},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/czynniki-wywolujace-stres-oksydacyjny-mikotoksyny-i-endotoksyny\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Czynniki wywo\u0142uj\u0105ce stres oksydacyjny: Mikotoksyny i endotoksyny"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/#website","url":"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/","name":"Agrimprove","description":"We farm ideas","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/#\/schema\/person\/1c72510f45c741808466fc72a5c956a6","name":"Sofie Mattheeuws","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bcb20de694e79b4b3605aada44bec770d282e310a4382c7cdffaf21116feae1c?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bcb20de694e79b4b3605aada44bec770d282e310a4382c7cdffaf21116feae1c?s=96&d=mm&r=g","caption":"Sofie Mattheeuws"},"url":"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/author\/sofie\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19805","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19805"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19805\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37215,"href":"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19805\/revisions\/37215"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17484"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19805"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19805"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.agrimprove.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19805"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}